Bạch Thái Bưởi sinh năm 1874 trong một gia đình nông dân nghèo ở làng Yên Phú, tỉnh Hà Đông (nay thuộc Hà Nội). Ông vốn họ Đỗ, tên thật là Đỗ Thái Bửu. Cha mất sớm, cậu bé phải theo mẹ gánh hàng rong kiếm sống. Về sau, một nhà giàu họ Bạch nhận làm con nuôi và cho ăn học – từ đó ông đổi sang họ Bạch.
Trải qua nhiều nghề, Bạch Thái Bưởi tích lũy vốn liếng và kinh nghiệm thương trường, hoạt động trải rộng trên các lĩnh vực vận tải, khai mỏ than và in ấn.
Năm 1909, Bạch Thái Bưởi bước vào lĩnh vực vận tải đường sông. Ông thuê lại ba con tàu (Phi Phụng, Phi Long và Khoái Tử Long), khai thác hai tuyến Nam Định – Hà Nội và Nam Định – Bến Thủy. Trước thế trận không cân sức với các hãng tàu Hoa kiều và Pháp, ông chọn một vũ khí mà đối thủ ngoại quốc không thể có: lòng yêu nước. Khẩu hiệu Người Việt đi tàu Việt trở thành biểu tượng cho cả một tinh thần thời đại. Hành khách dần rời bỏ tàu ngoại để đi tàu của ông.
Năm 1915, ông mua lại xưởng đóng tàu Marty ở Hải Phòng; đến năm 1919, chiếc tàu Bình Chuẩn hạ thủy. Cuối thập niên 1920, doanh nghiệp của ông đạt đỉnh cao với hơn 40 tàu và sà lan, sử dụng khoảng 2.500 nhân công, được mệnh danh Chúa sông Bắc Kỳ. Năm 1921 ông còn sáng lập tờ nhật báo Khai Hóa, cổ vũ chấn hưng thực nghiệp. Ngày 22 tháng 7 năm 1932, ông qua đời tại Hải Phòng, hưởng thọ 58 tuổi.
Câu chuyện Bạch Thái Bưởi để lại những bài học sâu sắc: lợi thế bản địa là vũ khí cạnh tranh thật sự; kinh doanh gắn với giá trị lớn hơn lợi nhuận; dám đầu tư vào năng lực lõi và làm chủ công nghệ; bền bỉ vượt nghịch cảnh. Hơn 90 năm sau ngày ông mất, câu chuyện ấy vẫn là ngọn lửa truyền cảm hứng: làm giàu cho mình, đồng thời làm rạng danh và mạnh giàu cho đất nước mình.
